|
home FFI-international: Engels FFI-international Forum
|
Iedereen heeft recht op een eerlijk proces - Elisabeth Matthys en Egbert Lachaert 13 januari 2007  De veroordeling van Saddam Hoessein door een ‘Iraaks tribunaal’ tot de dood door ophanging, werd in ijltempo voltrokken op 30 december j.l. Snel bleken videobeelden van de ophanging de wereld rond te gaan, alsof het een amusementsshow was. Dergelijke praktijken die worden verricht onder het mom en de schijn van ‘een eerlijk proces’, zijn barbaars en vragen om een sterke veroordeling. Het feit dat deze handelingen worden gesteld onder het ‘toeziend’ oog van de gehele internationale gemeenschap maakt het geheel nog meer aanstootgevend.
De Irak-invasie en de manier waarop het proces tegen oud-dictator Saddam Hoessein werd gevoerd, toont aan dat er in de internationale gemeenschap nog bijzonder veel werk aan de winkel is vooraleer we tot een wereldorde komen waarin de meest elementaire mensenrechten min of meer worden gerespecteerd. De Irak-invasie was op zich reeds een flagrante aanfluiting van het internationaal recht en hield een negatie in van de Verenigde Naties en het daarbij horend multilateraal overleg. Wat nog meer tegen de borst stuit, is het gegeven dat leiders van twee ‘democratische’ landen, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, er klaarblijkelijk in slagen hun bevolking voor te liegen over de motieven van een oorlog waarin talrijke militairen blijven in sneuvelen en dit nog geslikt wordt ook. Eén en ander doet terugdenken aan de kruistochten, waarin ontelbare mensenlevens opgeofferd werden voor een zogenaamd religieus doel, maar zij in feite hun leven verloren voor de politieke en economische belangen van anderen.
Wat verder nog tegen de borst stuit, is de ronduit amateuristische voorbereiding van de Irak-invasie. George Bush senior hield na Operatie Desert Storm in de Eerste Golfoorlog bewust halt aan de grens met Irak. Geen politiek, noch economische herstelplan was voorbereid. L’histoire se répète. Er blijkt opnieuw geen enkele lange termijnvisie te zijn. George Bernard Shaw had gelijk toen hij zei: “the only thing we learn from history is that we never learn anything from history”.
Als signaal naar andere dictators is de Irak-invasie eveneens een catastrofaal symbool. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk kunnen het zich immers niet veroorloven op korte of middellange termijn nogmaals een dergelijk debacle te ondergaan. Voor gevaarlijke leiders als Mahmoud Ahmadinejad in Iran is dit het signaal om bijvoorbeeld het kernprogramma lustig verder te zetten, ondanks druk van de internationale gemeenschap. In de ijdele hoop om dan toch maar een klein succesje te boeken, diende de verdreven dictator Saddam Hoessein, zo snel mogelijk te sneuvelen. Een ad hoc-tribunaal veroordeelde Hoessein omwille van de dood van 148 burgers in een dorpje in het Noorden van Irak tijdens een wraakoperatie na een mislukte aanslag op Hoessein.
Het heeft geen zin filosofische discussies te voeren over het al dan niet universeel karakter van de mensenrechten wanneer we de basisgedachten van onze rechtsstaat, met name dat eenieder recht heeft op leven en dat eenieder recht heeft op een eerlijk proces, niet langer unaniem verdedigen en trachten toe te passen. Eenieder in onze westerse samenleving zou de ophanging van Saddam Hoessein en de daaraan voorafgaande schertsvertoning moeten veroordelen. In dat kader is de genuanceerde veroordeling door tal van Europese ministers van Buitenlandse zaken, waaronder ook onze minister van Buitenlandse Zaken, Karel De Gucht, een kaakslag voor eenieder die begaan is met de fundamentele rechten van de mens.
Iedere nuancering van het recht op leven en van het recht op een eerlijk proces is onaanvaardbaar. Hoe willen we de universaliteit van de mensenrechten verdedigen, als we er zelfs niet in slagen om een vuist te maken tegen flagrante schendingen op de mensenrechten, zelfs wanneer die schendingen gebeuren door iemand die algemeen beschouwd wordt als één van de grootste misdadigers van de laatste decennia. Richard Dicker, directeur van het International Justice Program van Human Rights Watch, stelde recent “the test of a government’s commitment to human rights is measured by the way it treats its worst offenders”.
Niemand minder dan de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch – ooit nog één van de grootste voorvechters van een vervolging van Saddam Hoessein – gaf immers reeds in november 2006 in een omstandig rapport aan dat er wat betreft de vervolging van de voormalig dictator geen sprake was van een eerlijk proces. Desondanks werd geen vuist gemaakt, maar lieten we maar begaan. Zijn we dan zo gelaten geworden dat we zelfs niet meer reageren wanneer fundamentele rechtsbeginselen met de voeten worden getreden? Het is de taak, meer zelfs de morele plicht van diegenen die de universaliteit en het respect voor de mensenrechten propageren, om ervoor te zorgen dat deze fundamentele rechten geen dode letter blijven. Met lede ogen toezien is immers evengoed een misdrijf.
Saddam Hoessein had nooit door een nationaal ad hoc tribunaal (opgericht door een bezetter) mogen worden berecht. Het relatief succes van tribunalen als het Arusha-tribunaal of het Joegoslavië-tribunaal is net dat zij een gewettigd vertrouwen genieten. Sadam Hoessein had voor het Internationaal Strafhof moeten worden berecht. Hier knelt uiteraard het schoentje. Sinds het aan de macht komen van de Republikeinen in 2000 in de VS is men daar een kruistocht begonnen tegen het Internationaal Strafhof, onder andere met de zogenaamde Hague Invasion Act, die tot doel heeft het militaire personeel en andere gekozen en benoemde ambtenaren van de Verenigde Staten te beschermen tegen vervolging voor misdaden door een internationale rechtbank waarvan de Verenigde Staten geen deel uitmaakt en in dat kader de regering van de VS toestaat om elke vereiste actie te ondernemen om VS-soldaten te bevrijden die aan het Strafhof uitgeleverd werden.
De hoop van Karel De Gucht en andere Europese beleidsdragers dat nu hopelijk een streep kan getrokken worden onder het regime van Saddam Hoessein is ijdel. Het verleden kan geenszins afgesloten worden door een dergelijke schertsvertoning en zal de gemoederen in de Soenitische gemeenschap enkel doen oplaaien. De dag van de executie van Saddam Hoessein vielen in Bagdad immers alweer meer dan 100 doden.
De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk (alsook hun bondgenoten) verdienen een serieuze veeg uit de pan door de manier waarop zij met de Irak-invasie de regio verder destabiliseren, alsook omwille van de wijze waarop zijzelf de mensenrechten naast zich neerleggen. Daarop verdergaand, dienen de Europese beleidsdragers zich ernstige bedenkingen te maken over hun hemeltergend stilzitten en stilzwijgen tijdens internationale crisisperiodes. Politiek betreft leiderschap en vraagt moed. Laten we de hand in eigen boezem steken en duidelijk toegeven dat het ons nu net daaraan ontbreekt. Belangrijke tijden breken evenwel aan. Er is geen tijd, noch ruimte voor passief gedrag of gelatenheid. De Europese Unie heeft een belangrijke rol te spelen, maar daarvoor moeten keuzes worden gemaakt, standpunten worden ingenomen en verantwoordelijkheden worden opgenomen. Elisabeth Matthys en Egbert Lachaert egbert@liberales.be
Debateer mee op ons Forum! |
