home
forum
artikelen
ex-moslims
links


FFI-international: Engels
FFI-international Forum


Vraag Tante Latifa

Heb je islam-gerelateerde vragen over familie, vrienden en geliefden? Word je geconfronteerd met een moeilijke situatie, en zou je graag een advies willen?
Stel je vraag aan tante Latifa!



Vraag tante Latifa!

(Zie ook Engelstalig)

De islamitische strijd tegen het kwaad - Deel 3 - Hans Jansen

Hans Jansen, bijzonder hoogleraar voor 'het hedendaags islamitisch denken' aan de Universiteit van Utrecht

Van 1982 tot 1 mei 2005 was Hans Jansen werkzaam als universitair docent Arabisch en Islamkunde in Leiden. Daarvoor was hij o.a. directeur van het Nederlands Instituut in Caïro en wetenschappelijk (hoofd)medewerker in Groningen.

Arabist Jansen publiceert op zijn website!


De islamitische strijd tegen het kwaad - Deel 3 - Hans Jansen

Maar het wereldbeeld dat de islamitische theologie aanbiedt, werkt uiteraard wel in de hand dat zulke bewegingen er ook niet komen. Hoe zinvol het ook is voor een individu om te berusten in zijn lot indien dat lot onveranderlijk en onvermijdelijk is, maatschappelijke en economische vooruitgang is nooit gediend bij berusting. Maatschappelijke vooruitgang en verandering kunnen alleen tot stand komen wanneer er een ideologie aanwezig is die de droom van een (net iets) betere wereld aanbiedt.


Voltaire

We kunnen dan ook niet om de vaststelling heen dat een belangrijke factor die in het Westen tot allerlei vormen van vooruitgang heeft geleid, in de islamitische wereld zo goed als afwezig is: te weten het sinds Voltaire (1694-1778) algemene besef dat we helemaal niet in de beste van alle mogelijke werelden leven, en dat we ons behoren in te spannen om de paradijselijke oertoestand van de mens terug te brengen, door het creëren van technieken die er voor zorgen dat, net zoals in het Paradijs in de periode voorafgaand aan de zondeval, de mens weer zal kunnen leven zonder ziekte, honger en kou, misschien zelfs zonder dood en gebrek, zoals God het bij de schepping kennelijk bedoeld heeft.

De boeken van bijvoorbeeld David F. Noble (The religion of technology, 1997) en Erik Davis (TechGnosis, 1999) illustreren overvloedig hoe religieuze, meestal christelijke, scenario’s en scripts vanaf het begin van de middeleeuwen de vooruitgang van techniek en wetenschap in het Westen bevorderd hebben. Aan die Westerse, vaak door de bijbeltekst geïnspireerde dromen en ideale scenario’s voor de ontwikkeling van een betere wereld, waarin steeds minder plaats zou zijn voor lijden en kwaad, heeft de wereld van de islam niet meegedaan. In de wereld van de islam werd (en wordt) daarentegen vooral gedroomd over het herstel van de goddelijke wereldorde door een overwinning van de islam op de niet-moslims.


Anwar Al Sadat, vermoord door ezels die dachten dat door de invoering van de shari'a klaver en gras beter zal groeien.

Dat (naar Westerse opvattingen:) gewone maatschappelijke organisaties die stapsgewijs de maatschappij verbeteren willen in de islamitische wereld nauwelijks worden aangetroffen, betekent dan ook niet dat er daar geen organisaties en bewegingen bestaan die de wereld ingrijpend willen verbeteren. Visionair apocalyptisch messianistisch en utopisch gedachtengoed zweeft er vrij in 't rond, maar leidt zelden tot iets moois, net zo goed als ook in het Westen de hemelbestormers de wereld weinig concreet goeds hebben weten te bezorgen.

De totale omwenteling die de revolutionaire islamisten voor ogen staat, ziet er in een zakelijke, westerse optiek niet zo veelbelovend uit: de islamisten, in al hun variëteiten en vormen, wensen de islam in te voeren, waarmee dan bedoeld wordt dat de islamitische wetten, de wetten die bekend staan als de shari’a, worden ingevoerd. Het maakt niet uit of dat vreedzaam of met geweld gebeurt. Als het maar gebeurt. Wanneer de gehele maatschappij en elk individueel mensenleven geordend wordt door de richtlijnen van de shari’a, zo menen de radicalen, zal alle kwaad uitgebannen zijn omdat elke transactie of gedraging dan in overeenstemming zal zijn met de wil van God. De moordenaars van Sadat tekenden hier zelfs bij aan dat invoering van de islam en de islamitische shari’a ook het gras en het klaver beter zal doen groeien. Het is voor de ezels te hopen dat dit klopt, want klaver is hun favoriete voer.

In dit apocalyptische visioen van de triomf van de islam over alle menselijk verzet tegen Gods wil heeft twee kanten: alle moslims zullen dan, anders dan nu het geval is, hun leven geheel gaan inrichten volgens de shari’a, en ook alle moslimse overheden zullen toepassing van de gehele shari’a in al zijn heilgevende details afdwingen, wat nu bijna nergens de officiële politiek van de overheid is. De overheden van moslimse landen die de shari’a willens en wetens weigeren toe te passen, hebben zich door die weigering schuldig gemaakt aan uittreding uit de islam, en dienen daarom, net zoals elke individuele afvallige, op leven en dood bestreden te worden. Het was deze redenering die de moordenaars van Sadat gebruikt hebben om hun daad te rechtvaardigen.

De tweede kant van deze droom is dat de moslims met Gods hulp er te dien dage in zullen slagen alle niet-moslims te onderwerpen. Osama ben Laden blijkt in staat te zijn velen er toe te inspireren deze droom na te streven. Het blijkt steeds weer dat er moslims te over zijn die er alles voor over hebben om tegen het Westen, tegen Amerika, tegen de Zionisten en tegen het communisme te strijden, ook al is het niet goed te zeggen om hoeveel mensen het gaat en wie er nu in het bijzonder geneigd zijn zich bij zulke strijdgroepen aan te sluiten. Wanneer die strijd succes heeft, zullen de kuffaar eindelijk weer gedwongen zijn de islam te respecteren, Gods woord zal dan weer het hoogste zijn, en aan het kwaad en de Satan zal een beslissende slag zijn toegebracht. Het moet heerlijk zijn om in zulke dingen te kunnen geloven.

Op zich is het voor de rest van de wereld geen probleem wanneer zo’n droom gedroomd wordt. De islam zal wel niet de enige nog bestaande beweging zijn waarbinnen door sommige van de aanhangers haat en afgunst jegens het superieure Westen gekoesterd worden. Bijvoorbeeld het nationalisme van het huidige Rusland zit ook vol met op afgunst jegens het Westen gebaseerd gedachtengoed. Het probleem is niet de droom, alle godsdiensten en ideologieën zitten vol met soms heel bizarre dromen. Het probleem is het gewapenderhand kracht bij willen zetten aan deze droom van een overwinning in de eindstrijd tegen het kwaad. Erger nog wordt het wanneer de dromers ook genoegen nemen met minder dan een eindoverwinning, en overgaan tot het lukraak uitdelen van een mep aan de krachten van het kwaad, zonder enige kans op blijvende of zelfs maar kortlopende successen. Dan zijn de vechters, die op pad gingen om het kwaad te bestrijden, getransformeerd tot de plegers van het kwaad.

Het godsdienstige visioen van de uiteindelijke overwinning van het goede (de islam), is dan verworden tot een fantasie-ideologie die anderen veel kwaad doet, maar die de eigen aanhang het gevoel geeft dat ze lekker bezig zijn. Het leidt tot zinloze acties als het gijzelen van Franse journalisten in Irak, met de bedoeling de wetgeving van Frankrijk veranderd te krijgen, of het spectaculair met vliegende bommen opblazen van hoge kantoorgebouwen, waar Amerika natuurlijk wel last van heeft, en wat voor duizenden individuen tot groot leed leidt, maar wat geen enkele niet-moslim op de knieën brengt. Evenmin vergroot het respect voor de islam.

Het enig effect is dat het de plegers en hun aanhangers een goed gevoel geeft: kijk ons nou toch eens krachtig optreden tegen het kwaad, tegen de Satan en zijn knechten. In het voorbijgaan bewerkstelligen zulke acties trouwens ook dat moslims bang worden voor hun medemoslims, elkaar niet meer vertrouwen, zich overal onveilig voelen (het kwaad kan immers zowel van moslimse als niet-moslimse kant komen). Het ergste is natuurlijk dat zodoende een serieuze discussie in islamitische media over de interactie tussen de islam en de moderne vrije wereld belemmerd en beperkt wordt. Het wordt door zulke spectaculaire gewelddadige acties te gevaarlijk voor individuele moslims die een standpunt innemen waar de fundo’s mogelijk boos over kunnen worden, om aan die discussie deel te nemen. Als verlamd ploeteren ‘gewone’ moslims verder, wetend dat ze nergens veilig zijn voor de wraak en de agressie van een aantal terroristen die, zonder dat ze dat bij de lokale moskee hebben nagevraagd, overal ter wereld tegen iedereen grof geweld menen te mogen en moeten gebruiken in de naam van de islam.

Lees hier deel 4 uit de cyclus De islamitische strijd tegen het kwaad.

(c) Hans Jansen, 2005


Debatteer mee op ons Forum!
Lees hier meer over islam en actualiteit!


Artikelen index