home
forum
artikelen
ex-moslims
links

Vraag Tante Latifa

Heb je islam-gerelateerde vragen over familie, vrienden en geliefden? Word je geconfronteerd met een moeilijke situatie, en zou je graag een advies willen? Stel je vraag aan tante Latifa! Vraag tante Latifa! (Zie ook Engelstalig)

Het zijn gewoon letters

Interview met Nahed Selim

Nahed Salim werd in 1953 geboren in Egypte en werkt momenteel als vertaler-tolk en schrijft regelmatig opiniestukken. Eerder publiceerde ze de opvallende roman Brieven uit Egypte en het ophefmakende boek De vrouwen van de profeet waarin ze de traditionele interpretaties van de koran in twijfel trekt en zich afvraagt wat de koran vrouwen in deze tijd te bieden heeft. Onlangs verscheen haar nieuw boek Zwijgen is verraad. Daarin veroordeelt ze het zwijgen van de grote meerderheid van de moslims ten aanzien van ontoelaatbare praktijken die door andere moslims, namens de islam, worden gepleegd. Nahed Selim kreeg onlangs de Harriët Freezerring 2006. Het feministische maandblad Opzij reikt sinds 1978 jaarlijks de Harriët Freezerring uit. Deze prijs is bestemd voor een vrouw wier werk belangrijk is voor de emancipatie en is vernoemd naar de schrijfster Harriët Freezer, die tot haar dood in 1977 deel uitmaakte van de Opzij-redactie. De prijs werd onder andere toegekend aan Ayaan Hirsi Ali, en wel in 2004. Over enkele weken verschijnt van Nahed Selim een islamitische scheurkalender. Peter Breedveld had een interview met haar.

De scheurkalender behandelt de islam aan de hand van een aantal thema’s, heb ik begrepen.

Nahed Selim: Inderdaad. Het begint met een algemene beschouwing in de maanden januari. Ik zoek ook de equivalenten van de Tien Geboden uit de bijbel in de koran, omdat die Tien Geboden een algemeen aanvaarde morele grondslag voor de westerse samenleving vormen. Dan behandel ik de positie van de vrouw in februari en maart. In het voorjaar komt alcohol aan de beurt, daarna bijgeloof. De maanden juni en juli van de kalender gaan vooral over de verdraagzaamheid en onverdraagzaamheid tegenover andere religies, november bevat een historische ontwikkeling, september en oktober gaan over over islam en democratie.

Je hebt gezocht naar een equivalent voor het zesde gebod, Gij zult niet doodslaan.

Nahed Selim: Ja, ik heb drie teksten gevonden waaruit blijkt dat moslims niet mogen doodslaan, maar dat geldt alleen voor andere moslims. Als je een moslim per ongeluk doodt, moet je zijn familie schadeloosstellen, maar ook dat geldt niet voor niet-moslims. Blijkbaar mag je niet-moslims dus wel doodslaan.

Nog een wonder dan, dat er met één miljoen moslims in Nederland zo weinig niet-moslims worden gedood.

Nahed Selim: Ja, maar dat doden geldt alleen voor de jihad en voor oorlogssituaties.

Op 8 maart vraag je je af waarom God mannen boven vrouwen bevoordeelt.

Nahed Selim: Dat is natuurlijk een retorische vraag. Ik wil mensen daarmee aanzetten om de positie van vrouwen kritisch te bekijken. Zelf ben ik er natuurlijk wel uit.

Ja? Want je gelooft wel in God, toch? Je bent moslim.

Nahed Selim: Ja, maar ik zie God niet als een persoon, meer als een kracht. God is wat in de harten van mensen zit. Het geweten van de mensen, dat is God.

Dat klinkt als een protestantse manier van geloven.

Nahed Selim: Dat is goed mogelijk. Ik denk ook dat het idee achter alle geloven hetzelfde is.

Op 21 juni schrijf je: ‘Uit recente onderzoeken blijkt dat meer dan de helft van de Marokkaanse jongeren de westerse beschaving afwijst. Dit geldt waarschijnlijk ook voor andere moslims. Hoe kan het ook anders met zulke Koranteksten?’ Zijn er eigenlijk koranteksten die je wél positief vindt, die je inspireren?

Nahed Selim: Ja, die zijn er zeker, en die zijn ook opgenomen in de kalender. Maar numeriek zijn de onverdraagzame teksten in de meerderheid.

Hoe heb je de kalender gemaakt? Ben je zelf de boeken in gedoken, heb je islamkenners geraadpleegd?

Nahed Selim: Helemaal niet, het is een strikt persoonlijk project. Vorig jaar heb ik het er met mijn uitgever, Van Gennep, al over gehad. Maar die had toen koudwatervrees. Hij was huiverig voor het protest dat ongetwijfeld uit moslimhoek zou klinken.

Kritiek van moslims heb je nu al gehad, hoorde ik.

Nahed Selim: Inderdaad. De mensen die ik over de kalender heb gesproken, wilden er niets van weten. Die noemden het on-islamitisch.

Hoezo on-islamitisch?

Nahed Selim: Omdat moslims geen scheurkalenders hebben. Die hangen altijd op de wc. Koranteksten op de wc hangen zou beledigend zijn.

Ze hebben wel een punt.

Nahed Selim: Vind ik niet. Als je vindt dat heilige teksten niet met de wc geassocieerd mogen worden, kun je de kalender ook op een andere plek hangen. Dat is je eigen verantwoordelijkheid. Ook vind ik dat de symbolische waarde van allerlei dingen nogal wordt overdreven. Die enorme verheiliging altijd. Het zijn gewoon letters.

Daarbij ben je ook nog eens een vrouw. Een vrouw die de koran interpreteert en uitlegt aan anderen. Dat zal veel moslims ook niet lekker zitten.

Nahed Selim: Dat is tegen mij niet in zoveel woorden gezegd, maar de moslimtheologe Amina Wadud, de eerste vrouw die een dienst in een moskee leidde, is bekritiseerd en zelfs bedreigd. Maar dat zijn redenen te meer om die patronen te doorbreken.

Veel mensen zullen zeggen dat je met de kalender alleen maar bijdraagt aan het negatieve imago van de islam en de polarisatie.

Nahed Selim: Polarisatie is een veel te gemakkelijk excuus om elke kritiek de kop in te drukken. Polarisatie vindt niet plaats door kritisch naar teksten te kijken, maar door verschillende levensvisies die totaal niet tot elkaar komen. En één van de belangrijkste redenen dat de levensvisies van moslims en niet-moslims zo uiteen lopen, is dat moslims zich laten inspireren door juist die teksten, die ik bekritiseer. En als die teksten maar vaak genoeg worden bekritiseerd en moslims het lef krijgen om toe te geven dat die teksten niet in de westerse cultuur passen dan zou er minder polarisatie zijn. Het is natuurlijk een gotspe te zeggen dat ik zou polariseren door teksten te bekritiseren waarin staat dat moslims niet met niet-moslims mogen omgaan. Of waarin Joden met ezels en apen worden vergeleken. Een auteur die zoiets zou schrijven, zou zeker worden aangeklaagd wegens racisme en discriminatie. Stel je voor, dat in de grondwet zou staan dat Nederlanders niet met moslims mogen omgaan. Aangezien voor moslims de koran boven de grondwet staat is het noodzakelijk om stelling tegen dergelijke teksten te nemen.

De laatste keer dat we spraken, overwoog je de politiek in te gaan.

Nahed Selim: Ik heb het even overwogen, maar de politiek ligt mij niet. Ik schrijf beter dan ik spreek en ik voel me niet op mijn gemak als ik in het openbaar moet spreken. Daarnaast zijn er al zoveel allochtonen in de politiek. Je hebt ook publicisten en romanschrijvers nodig. Ik mis goede muzikanten en topsporters en actrices en kunstenaars onder de moslimvrouwen.

Je hebt altijd min of meer in de luwte geopereerd. Nu je de Harriët Freezer-ring krijgt, zul je een stuk bekender worden. Ben je niet bang voor bedreigingen en zo?

Nahed Selim: Ik laat me niet leiden door angst. Een schrijver als Hafid Bouazza, die openlijk zegt dat hij geen moslim meer is, wordt ook niet bedreigd. Maar mannen zullen er minder last van hebben dan vrouwen, dat is waar. Ik ben niet afvallig – akelig woord, trouwens – maar afvalligheid wordt van mannen eerder geaccepteerd dan van vrouwen. Ook weer zo’n voorbeeld van het seksisme in de islam. Daardoor juist moeten we ons de mond niet laten snoeren.

Ben je al bezig aan een nieuw boek?

Nahed Selim: Ja, mijn volgende boek zal ‘Allah houdt niet van vrouwen’ heten en volgend voorjaar verschijnen bij een de Belgische uitgeverij, Houtekiet. Waar ik op uit ben, is dat moslims reageren. Tot nu toe blijft het bij beschuldigingen dat ik polariseer en uitingen van verontwaardiging... Aleen maar sentimentele reacties, nooit inhoudelijke argumenten. Ik blijf kritiek uiten omdat ik een dialoog wil met andere moslims. Ik wil horen waarom ik ongelijk heb, wat vinden ze van mijn morele bezwaren tegen veel koranteksten. Er is geen dialoog, niet tussen moslims en niet-moslims en niet tussen moslims onderling.

Waarom verschijnt dit boek bij een Belgische uitgeverij?

Nahed Selim: Het is de uitgever van Naema Tahirs eerste boek, dat ik toen in ontvangst heb genomen. De uitgever zei toen dat men in België nog erg politiek correct is en dat er nog weinig islamkritische boeken verschijnen, dus vroegen ze mij of ik er niet één wilde schrijven.

Interview door Peter Breedveld

Artikelen index